محیی الدین، جمع میان کشف و شهود و تفکر و تفقه یعنی جمع میان حضور و حصول بوده است، که بر خلاف صوفیه که دوری از علم حصولی و امی بودن را رویه خود میدانسته اند، عرفان را متحول نموده است❗️...
حکمت متعالیه ملاصدرا نیز نوعی برداشت فلسفی از این تفکر ابن عربی است، تعالیم و نظرات ابن عربی، بر فلاسفه و عارفان عملی و نظری مانند مولانا، حافظ، شبستری و ... تاثیر اساسی داشته است❗️...
محیی الدین، کتاب فصوص الحکم را در دمشق و بر اثر مکاشفه ای از حضرت رسول ص نگاشت❗️...
شرح بر فصوص الحکم حدود 150 عنوان بوده، که 130 شرح را ایرانیان نوشته اند، از جمله آخرین آنها شرح فارسی ممدالهمم علامه حسن زاده است❗️...
صدر الدین قونوی شاگرد ممتاز و از شارحان اصلی آثار ابن عربی است و ارتباط مولوی با محیی الدین نیز از طریق وی بوده است❗️...
فصوص الحکم، شامل 28 فص یا کلمه است، که 27 فص، کلمه یا نامهای مظاهر انسان کامل است، یعنی نام انبیاء و اولیاء از "آدم" تا خاتم که "محمد" ص است، که این کلمات بعنوان نور و مظهری از حق استفاده شده اند و هر یک نیز قرین با صفتی از خداوندند❗️...
فص 28، را محیی الدین بعنوان ولایت مقیده به خویش منتسبت نموده و البته بعضی که در این مقام باشند، اما در مرتبه آن 27 انسان کامل قرار ندارد❗️...
✅ تاملی کوتاه بر عوالم الوجود یا فصوص الحکم:
اولین فص یا کلمه، بنام "آدم" نامگذاری شده است که مظهر اسم "الله" و با صفت "بدیع" همراه است و اولین مرتبه خلقت یعنی "القلم الاعلی" یا همان عقل اول یا عنوانی که محیی الدین برای آن استفاده کرده یعنی "حقیقت محمدیه" یا روح کلی میباشد❗️...
متاسفانه ذکر مابقی فصوص حتی در حد ذکر نام آنها در اینجا نمی گنجد، فقط بطور اجمالی توضیحاتی میدهم❗️...
از فص اول تا فص هفتم یعنی "عرش"، به بیان امروزی به طراحی منطقی و مفهومی خلقت اختصاص دارد، از مرتبه هفتم یا همین "عرش" که آغاز عینیت وجود است و به نام اسماعیل نبی نامگذاری شده است، تا فص 21 که مرتبه "کره التراب" یا کره خاکی است و بنام زکریای نبی نامگذاری گردیده است، تشریح خلقت افلاک و آسمانها و در نهایت، آتش، هوا، آب و خاک است، که چهار طبع و عنصر اصلی حیات اند❗️...
خلقت با اسم ظاهر "الله" در مرتبه اول وجود که قرین با "قلم الاعلی" و عقل اول است آغاز میشود و در نهایت در فص 27 به خلق انسان که دارای صفات "جامع" خداوند است و مظهر آن نیز کلمه محمد ص است به بالاترین سطح میرسد و در فص 28 که به "ولی" و ولایت ختم میگردد، به مرحله باطن اسماء میرسد، که در این زمینه توضیحی مختصر میدهم❗️...
✅ آنچه برداشت میشود این است که، چون "الله" را اسم ظاهر و "ولی" را اسم باطن خداوند می نامد، لذا این فصوص و مراتب هستی، نشانگر یک قوس نزولی در خلقت تا فص و مرتبه 21 اند که تراب و عالم خاک است و از فص 22 که "حیات" زنده، با خلقت نبات، حیوان، ملائکه، جن تا انسان تحقق می یابد، قوس صعودی معرفتی و بازگشت به الله آغاز میشود، تا "انسان" با معرفت و شناخت، به باطن نام "الله" که "ولی" است واقف گردد، که همان سیر معرفتی صعودی است❗️...
"ولی" و ولایت، که به قرب حق رسیدن است، صفتی الهی و شأنی از شئون ذاتی است که اقتضای ظهور دارد❗️...
هدف از خلقت از جانب خداوند، شناساندن خویش و معرفت بوده است، لذا تمامی این مراتب خلقت، به انسان ختم میگردند که به خصیصه "علم آدم الاسماء کلها" یعنی علم به اسماء و شناخت حقیقت هستی ممتاز شده است و خداوند در علت خلقت انسان خطاب به فرشته ها آن را بیان فرمود و محیی الدین انسان را با صفت "الجامع" یعنی واجد جمیع درجات و مراتب در صدر مراتب خلقت معرفی نموده است، که ظهور انسان کامل، محمد ص است❗️...
فصوص الحکم کتاب پر رمز و رازی است و محدود به این شمای کلی نیست و نتیجه معرفت و زیبائی عرفان عارفی بزرگ است❗️...
مبحث بعدی، اشاره به رسائل عرفانی ابن عربی خواهد بود.🌹🌷💐
علی ضروری زنوز
برچسبها: محیی الدین, ابن عربی, شیخ اکبر, فصوص الحکم
