در مورد خودبنیادی معرفت دینی بحثهای دیگری نیز مطرح شده که هدف آنها جدا کردن حوزه معرفت دینی از معارف فلسفه و عرفان است که از ناحیه معتقدان به مکتب تفکیک مطرح شده است، یعنی لزوم تفکیک را همین میدانند❗️...

بنده آن مطلب را نهایتا در عرصه تئوریک میدانم، اما در عرصه عملی دینداری، تجمیع معارف برای گذار سالم از جزمیت، عصبیت و عدم اکتفا به یک معرفت خاص در حوزه دینداری را فهم میکنم، یعنی تاکید به نوعی دیگر از خودبنیادی که اگر نباشد دینداری که بخشی از جهان مرتبط به هم است، ناقص و معیوب از کار در می آید❗️...
فلسفه، حکمت، کلام و همچنین اشراق و عرفان، یا همان خروجی عقل و علم حضوری، موجب ایمان عمیق تر و غیرسطحی تر میگردند و نیز موجب عدم اکتفا به تقلید و تبعیت صرف در دین که خطرات مسبوق بسیاری داشته است❗️....
شما فکر کنید اینهمه دیندار در طول تاریخ که دینداری خود را متکی بر تبعیت و تقلید صرف از اشخاص و منقولات نموده اند، چقدر در انحراف، جنایت و عصبیتهای جاهلی فرو غلتیده اند⁉️...
امامت نیز متکی بر شناساگر درونی است و با نقب و تعمق، هدایت‌گری اش فهم میشود❗️...
اینکه انسانها دینداری خود را به اشخاص و اقوال گره نزنند و به عقل و وجدان حضوری نیز مزین باشند، شرط خودبنیادی لازم و استقلال دینداری است❗️...
قطعا هدایت از درون و تکوینی است که بستر هدایت از بیرون و تشریعی میگردد و بیرون نباید ضد رهنمودهای فطری تکوینی باشد❗️...
تفکیک معرفت دینی از سایر معارف شاید یک کلاسه بندی تئوریک باشد، اما در امر «دینداری»، باید اهل تجمیع همه معارف بود، یعنی تجمیع نقل و عقل و توجه به هشدارهای وجدانی و فطری، زیرا آفریدگار همه اینها یکی است و همه اینها برای همین زندگی و معرفت توامان لحاظ شده اند❗️...
اگر دینداری را فقط به کلمات گره بزنیم، اگر فقط به اشخاص گره بزنیم، اگر به حکومت و قدرتها گره بزنیم و از خود اراده و فهمی بروز ندهیم، در حد یک ماشین خواهیم شد، نه یک انسان خودآگاه و مسئول❗️ و در فقدان آن محرک و دستاویز بیرونی، خاموش و راکد خواهیم گردید❗️...
طوری باید دیندار باشیم که در تنهائی مطلق هم دیندار بمانیم و اگر در میانه انحرافات متدینان هم قرار گرفتیم، دین را منحصر به تبعیت از آنها ندانیم و باز هم بتوانیم دیندار بمانیم و نپنداریم که با عدم تبعیت از آنها بی دین و بلاتکلیف میشویم، یعنی در امر دینداری، خودبنیاد و مستقل هم بتوانیم ادامه دهیم ❗️... 

علی ضروری زنوز